Aktualności

JESSICA - szansa na odnowę pomorskich miast

12 lipca 2010 włodarze województwa pomorskiego podpisali z przedstawicielem Europejskiego Banku Inwestycyjnego porozumienie dotyczące powołania inicjatywy JESSICA na Pomorzu. Dzięki niej regionalne miasta zyskają dostęp do środków finansowych, które będą mogły przeznaczyć na inwestycje w rozwój transportu publicznego, wzrost efektywności energetycznej oraz wykorzystanie energii odnawialnej.

Rewitalizacja - czyli czym zajmuje się JESSICA
JESSICA - Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas (Wspólne Europejskie Wsparcie na rzecz Zrównoważanych Inwestycji na Obszarach Miejskich) - to program realizowany wspólnie przez Komisję Europejską, Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) oraz Bank Rozwoju Rady Europy. Jego celem jest ukierunkowanie części funduszy strukturalnych na rewitalizację obszarów miast, cierpiących z powodu licznych problemów strukturalnych, tj. brak miejsc pracy, patologie społeczne, przestępczość. JESSICA promuje zrównoważone inwestycje, stymuluje rozwój europejskich miast poprzez tworzenie na ich terenie nowych, trwałych miejsc pracy

Rewitalizacja miast to proces, w który coraz mocniej angażuje się sektor publiczny. Mniej więcej od początku lat 90. na sile przybrały różnego rodzaju projekty odnowy miejskiej, które były odpowiedzią na wyzwania ery globalizacji jakie zostały rzucone miastom. Przemiany ekonomiczne (głównie przenoszenie działalności produkcyjnej do krajów o niższych kosztach pracy), technologiczne oraz polityka strefowania miast (dzielenia ich na obszary pracy, rekreacji i zamieszkania) doprowadziły do segregacji przestrzennej mieszkańców, czyli podziału pomiędzy bogatszych i biedniejszych. Dzielnice zamieszkane przez uboższą ludność, która ekonomiczne była zależna od miejsc pracy w przemyśle, z czasem zaczęły przemieniać się w "getta", borykające się z bezrobociem, frustracją, a niekiedy agresją. Do takich właśnie terenów skierowana jest rewitalizacja.

W regionie Pomorza takich obszarów jest dużo. W samym Gdańsku tzw. Lokalny Program Rewitalizacji obejmuje w sumie 14 obszarów, którym nadano najwyższy priorytet. Oprócz tego niedawno swoje programy zapoczątkowały: Słupsk, Lębork, Wejherowo i Tczew, które łącznie otrzymały ok. 40 mln PLN.

W ramach inicjatywy JESSICA województwo pomorskie udostępni ok. 230 mln PLN na nowe projekty w miastach pow. 35 tys. mieszkańców. Na tą kwotę będą składały się środki z Regionalnego Programu Operacyjnego (RPO 2007-2013) - ok. 200 mln PLN, a resztę dołożą instytucje publiczne.

Jak działa JESSICA
Kraj lub region może dobrowolnie przystąpić do inicjatywy. W tym celu władze lokalne podpisują specjalne porozumienie z EBI, na mocy którego bank przejmuje w zarząd część środków przysługujących regionowi w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W zamian bank oferuje regionom profesjonalne usługi doradcze w zakresie ustalania kryteriów doboru projektów rewitalizacyjnych, wskazywania obszarów miejskich wymagających odnowy, negocjowania kontraktów i monitorowania przebiegu inwestycji.

JESSICA jest funduszem pożyczkowym, co oznacza, że otrzymane środki muszą być zwrócone do instytucji zarządzającej. Dzięki temu środki są cały czas obracane i mogą zostać wykorzystane przez inne jednostki samorządu terytorialnego. To zmienia trochę optykę prowadzenia procesu rewitalizacji - miasta muszą naprawdę dobrze przemyśleć jak chcą wykorzystać dostępne pieniądze, gdyż ich inwestycje muszą w perspektywie przynieść przychody, z których będzie można zwrócić pożyczkę.

Środki w ramach inicjatywy mogą zostać wykorzystane w szerokim spektrum projektów. Wśród nich można wymienić następujące: rozwój miejskiej infrastruktury (transport, kanalizacja, energetyka), przekształcenia terenów poprzemysłowych, ochrona dziedzictwa kulturowego, tworzenie przestrzeni biurowej dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz dla sektora informatycznego lub badawczego, budowa infrastruktury dla uniwersytetów, zwiększanie efektywności energetycznej budynków.

Wojciech Tyborowski