Aktualności

Inwestycje na świecie wychodzą z dołka

Mimo że ożywienie w globalnej gospodarce jest ledwo zauważalne, a media na przemian ogłaszają koniec kryzysu i jego kontynuację, to jednak inwestorzy z ostrożnym optymizmem spoglądają w przyszłość. Nowy raport UNCTAD pokazuje, że wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych po dwóch latach spadków, w tym roku odbije się od dna i w ciągu najbliższych 2-3 latach powinna wrócić do poziomu sprzed krachu finansowego. To dobra wiadomość dla krajów rozwijających się, ponieważ to do nich ma być teraz kierowana większość nowych projektów. Cieszyć się powinna również Polska, której na podstawie raportu można wystawić umiarkowanie dobrą ocenę.

Trochę lepsze perspektywy dla BIZ
Kryzys światowy mocno odbił się na przepływach bezpośrednich inwestycji na świecie. W latach 2008-2009 ich wartość spadła z rekordowego poziomu 2,1 bln USD w 2007 roku do zaledwie 1,1 bln USD. W tym roku eksperci UNCTAD prognozują, że wartość BIZ lekko wzrośnie do poziomu 1,2 bln USD, a do 2012 roku powinna wrócić na poziom sprzed kryzysu.

Raport wskazuje na umiarkowanie optymistyczne postawy inwestorów, którzy oczekują, że w dwóch kolejnych latach tempo wzrostu światowej gospodarki będzie rosło. Póki co potencjalne przepływy inwestycyjne są hamowane przez następujące czynniki ryzyka: słabe i nierównomierne ożywienie, niepewna kondycja światowego systemu finansowego, zagrożenia związane z kryzysem zadłużenia części rozwiniętych państw oraz obawy przed nawrotem recesji.

Szybki wzrost krajów rozwijających się
Coraz wyraźniej zmienia się geograficzna struktura BIZ - dynamicznie rośnie udział krajów rozwijających się, co w połączeniu ze spadkiem całkowitej wartości inwestycji na świecie przyczynia się do szybszego niwelowania dystansu do krajów rozwiniętych. Licząc łącznie z gospodarkami Wspólnoty Niepodległych Państw, kraje rozwijające przyjęły w zeszłym roku 49,2% wszystkich BIZ (wzrost z 31,2% w 2007 roku). W tej grupie krajów niezmiennie wyróżniają się Chiny i Rosja. Chiny już przesunęły się na drugą pozycję wśród odbiorców BIZ (na 1. miejscu pozostają Stany Zjednoczone), natomiast Rosja zajęła 6. lokatę. Dodatkowo, kraje rozwijające się, same stają się poważnymi inwestorami. Chiny i Rosja w najnowszym zestawieniu zajmują odpowiednio 6. i 7. miejsce jako źródła inwestycji (awans z 8. i 9.) tym samym wyprzedziły takie kraje, jak: Szwecja, Norwegia, Hiszpania i Wielka Brytania. Po dwóch ostatnich krajach widać wyraźnie skalę kryzysu jaki je dotknął - spadek wartości brytyjskich i hiszpańskich inwestycji należy do najwyższych na świecie (odpowiednio 88% i 78%).

Czyste inwestycje i obniżanie emisji CO₂
Raport UNCTAD wskazuje również branże, które mogą w najbliższym czasie cieszyć się większym powodzeniem wśród inwestorów. Wśród nich wymienione zostały rolnictwo i przemysł wydobywczy (jako że są relatywnie bardziej odporne na wahania koniunktury światowej) oraz energetyka odnawialna, przetwórstwo żywnościowe, nowoczesne usługi biznesowe, przemysł lotniczy i kosmiczny oraz maszynowy. Spośród nich energetyka odnawialna zajęła szczególne miejsce w opracowaniu, gdyż jego czwarta cześć została poświęcona inwestycjom zmierzającym w stronę powstrzymania zmian klimatycznych oraz obniżenia emisji dwutlenku węgla. W 2009 roku inwestorzy zdecydowali się wydać na nie zaledwie 90 mld USD, choć jak podkreśla UNCTAD, potencjał tego sektora jest olbrzymi.

Polska w dobrej sytuacji
Potwierdza się opinia o nienajgorszym stanie polskiej gospodarki. Co prawda wartość BIZ w Polsce spadała w 2009 roku o 22% w porównaniu do 2008, ale w grupie krajów rozwiniętych spadek ten był średnio dwa razy większy. W zeszłym roku inwestorzy zainwestowali w naszym kraju ok. 11,4 mld USD, natomiast w ciągu pięciu pierwszych miesięcy tego roku napłynęło do nas już ok. 6-6,5 mld USD (5 mld EUR). To dobry prognostyk na przyszłość chociaż eksperci, którzy analizowali opracowanie UNCTAD wskazują, że polskie prawo i brak spójnej strategii w zakresie promocji gospodarczej oraz przyznawania zachęt inwestycyjnych może odstraszać cześć potencjalnych inwestorów. Niestety skomplikowany system prawny może spowodować, że Polska nie w pełni wykorzysta szansę, jaką stwarza jej kryzys lepiej rozwiniętych państw. W rankingu "Doing Business" Banku Światowego, który mierzy łatwość prowadzenia działalności gospodarczej w poszczególnych krajach, Polska niezmiennie od kilku lat oscyluje wokół 70. miejsca na świecie.

Również w sektorze "zielonych" inwestycji Polska ma duże opóźnienia w stosunku do czołówki światowej, ale ma również w tym obszarze olbrzymi potencjał. Warto przypomnieć, że m.in. województwo pomorskie ma doskonałe warunki do rozwoju energii wiatrowej na lądzie i na morzu (Ławica Słupska jest postrzegana jako doskonałe miejsce na lokalizację dużej farmy wiatrowej). Polityka Unii Europejskiej związana z pakietem klimatycznym przejętym na konferencji w Kopenhadze w zeszłym roku, będzie wymuszała na Polsce coraz szybsze inwestycje w odnawialne źródła energii. Celem dla Polski do 2020 roku będzie zapewnienie 15% udziału "czystych źródeł" w całkowitej podaży energii. Z tego powodu można oczekiwać zwiększonych nakładów inwestycyjnych w energetykę, tym bardziej, że nowe szacunki dla unijnej perspektywy budżetowej wskazują, że Polska otrzyma więcej środków na ten cel (w latach 2007-2013 było to ok. 0,6 mld EUR).

Wojciech Tyborowski