Windykacja

Data publikacji: 10 Września 2009

Ryzyko podpisywania umowy z nowymi kontrahentami jest powszechnym zjawiskiem. Przedsiębiorca większym zaufaniem darzy stałych kontrahentów. Jak się jednak okazuje, to właśnie przy stałej współpracy powstaje najwięcej przedterminowych należności, a późniejsze dochodzenie wierzytelności jest utrudnione, gdyż, dłużnik tłumaczy się zaistnieniem zdarzeń niezależnych od niego. Warto, więc się zabezpieczyć przed tymi problemami, przede wszystkim w ramach umowy z nieznanym kontrahentem, ale także w ramach długotrwałej współpracy ze stałym partnerem.

Działania prewencyjne

Minimalizacja ryzyka poprzez ocenę wiarygodności kontrahenta
Przed rozpoczęciem współpracy konieczne jest, aby przedsiębiorca zapoznał się ze swoim kontrahentem. Dotyczy to zwłaszcza uzyskania wiedzy na temat:

• Czasu w jakim firma, z którą podpisujemy umowę działa na rynku
• Doświadczenia jakie posiadają inni kontrahenci współpracujący z firmą, która ma być partnerem przedsiębiorcy. W tym także można się ubiegać o przedstawienie referencji przez przyszłego partnera
• Odpowiedzialności jaką ponoszą wspólnicy przyszłej firmy. Na rodzaj odpowiedzialności wskazuje forma prawna przedsiębiorstwa
• Analizy sprawozdań finansowych firmy, które w przeważającej mierze decydują o kondycji finansowej firmy
• Siedziby firmy, lokalizacji, pracowników.

Źródła informacji o kontrahencie:

• Rejestr handlowy
• Rejestr ewidencji działalności gospodarczej
• Księgi wieczyste
• Informacje z wydziałów geodezji
• Informacja bilansowa
• Wywiad gospodarczy
• Krajowy rejestr sądowy

Zabezpieczenia przed ryzykiem

W przypadku zabezpieczenia przed ewentualnymi problemami z przyszłym kontrahentem trzeba wziąć pod uwagę:

• Jaką należność przedsiębiorca chce zabezpieczyć, wówczas od charakteru należności zależy rodzaj zabezpieczenia (np. należność w postaci dostawy towaru można zabezpieczyć zastawem)
• Jakie koszty poniesie przedsiębiorca ustanawiając zabezpieczenie
• Jakie narzędzie zabezpieczenia będzie najskuteczniejsze

Formy zabezpieczenia

Rozróżnia się zabezpieczenia rzeczowe, kiedy wierzyciel ma możliwość dochodzenia swoich należności z przedmiotu zabezpieczenia np. zastaw niezależnie od tego kto jest właścicielem przedmiotu oraz zabezpieczenia osobiste. Przy tych ostatnich wierzyciel może dochodzić zaspokojenia należności z całego majątku dłużnika tj: teraźniejszego, przyszłego, a także z majątku osoby, która poręcza za kontrahenta.

• poręczenie
• weksel
• przelew wierzytelności
• hipoteka
• zastaw
• akt notarialny
• gwarancje bankowe
• przystąpienie do długu
• prawo zatrzymania
• zgoda dłużnika na dobrowolne poddanie się egzekucji (oświadczenie w odrębnym dokumencie)

Działania przedsądowe

Wierzyciel może dochodzić należności przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego. Taka możliwość istnieje wówczas, gdy dłużnik wyraża chęć porozumienia i nie kwestionuje zobowiązania. Nie zawsze bowiem problemy finansowe dłużnika muszą wynikać z nieuczciwości i złej woli. Istnieją sytuację, gdy nie wywiązanie się z zobowiązania jest uzasadnione czasowymi problemami niezależnymi od dłużnika. Warto wówczas dojść do porozumienia, by uratować poprawne stosunki handlowe. Korzyści jakie może osiągnąć wierzyciel dzięki takiemu działaniu to:

• zmniejszone koszty dochodzenia wierzytelności (postępowanie wiąże się z szeregiem kosztów sądowych) oraz oszczędzenie czasu przed długotrwałymi procesami,
• ochrona interesów wierzyciela jest priorytetem w postępowaniu przesądowym,
• takie postępowanie nie musi oznaczać zakończenia współpracy z dłużnikiem,
• skuteczniejsze dochodzenie spłaty zadłużenia (to wierzyciel decyduje o terminie spłaty i rozłożeniu kwoty na raty),
• możliwość zabezpieczenia spłaty ustalonych rat.

Porozumienie w sprawie spłaty zadłużenia

Ważne jest ze względu na ochronę interesów wierzyciela, by porozumienie było zawarte w formie pisemnej. Z jednej strony są jasno i precyzyjnie sformułowane obowiązki dłużnika, a z drugiej taka forma stanowi dowód tego, że dłużnik nie kwestionuje istniejącego zobowiązania, co może być decydującym argumentem w późniejszym procesie (w postępowaniu nakazowym oświadczenie dłużnika o uznaniu długu jest wystarczającym uzasadnieniem dochodzonego przez powoda żądania). Porozumienie kształtuje obowiązki dłużnika wskazując na sposób i termin uiszczenia należności. Trzeba przy tym zaznaczyć, że spłata należności leży w interesie wierzyciela, toteż nierealne terminy dokonywanych spłat np. krótkie terminy rat, będą niekorzystne dla wierzyciela. Dobra wola wierzyciela jest więc tu najbardziej wskazana, może on wyrazić zgodę na rozłożenie należności na raty, umorzyć część długu.

Postępowanie przed sądem polubownym

Innym sposobem uniknięcia przewlekłej i kosztownej drogi sądowej jest postępowanie przed sądem polubownym. Jest ono szybsze, odformalizowane i tańsze. Przedmiotem postępowania polubownego może być:

• żądanie zasądzenia świadczenia,
• ustalenie stosunku prawnego lub prawa,
• żądanie ukształtowania stosunku prawnego.

Sądy polubowne działają przy izbach gospodarczych, stowarzyszeniach, czy konfederacjach. Warunki poddania sporu pod rozstrzygnięcie takiego sądu jest zgoda dwóch stron. Strony musi łączyć również stosunek cywilnoprawny. Strony podpisują umowę o podanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego tzw. zapis na sąd polubowny. Jest ona w formie pisemnej i podpisana przez obie strony. Orzeczenie takiego sądu ma moc prawną tożsamą z wyrokiem sądu powszechnego. Są stałe sądy polubowne i tzw. ad hoc w celu rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, które ulegają rozwiązaniu po zakończeniu postępowania.

Windykacja outsourcingowa

Windykacja outsourcingowa, czyli dochodzenie należności od dłużnika przez firmę zewnętrzną. Z usług firm windykacyjnych mogą korzystać zarówno wielkie korporacje jak i małe przedsiębiorstwa.
Przekazanie sprawy takiej firmie nie oznacza jednak, że daje ona gwarancję odzyskania należności. Skuteczność działania windykatorów zależy bowiem od momentu przekazania sprawy, od rzetelności informacji o dłużniku, od stanu majątkowego kontrahenta. Koszty umowy o świadczenie usług windykacyjnych są więc zależne od stanu sprawy i od skuteczności firmy w dochodzeniu należności. Warto przed dokonaniem wyboru firmy przeprowadzić wywiad na temat firmy windykacyjnej. Stanie się ona bowiem partnerem handlowym przedsiębiorcy. Profesjonalna firma windykacyjna prowadzi sprawy na wszystkich etapach dochodzenia należności od monitoringu wierzytelności, poprzez prowadzenie negocjacji i postępowania sądowego, po nadzór nad egzekucją komorniczą. Większą gwarancję odzyskania długów daje pełna obsługa windykacyjna. Oznacza to, że oprócz usług typowo windykacyjnych firma powinna wykonywać tzw. usługi wspomagające tzn. wywiad gospodarczy. Korzystniejszą formą zapłaty jest ustalenie procentowe prowizji od windykowanych należności. Wierzyciel nie musi ponosić kosztów w czasie prowadzenia windykacji, a ponosi całkowite czyli końcowe. Dla firmy windykacyjnej to motywacja, by podejmować jak najskuteczniejsze działania w celu odzyskania długów.

Postępowanie sądowe

Gdy nie ma możliwości odzyskania należności, a wszystkie sposoby zostały już wykorzystane pozostaje dochodzenie należności przed sądem. Postępowanie toczone jest przed sądami powszechnymi i wszczynane poprzez złożenie pozwu przez wierzyciela. W pozwie powinny się znaleźć następujące dane:

• imiona i nazwiska lub nazwy stron, także przedstawicieli lub pełnomocników,
• określenie żądania,
• oznaczenie wartości przedmiotu sporu w przypadku spraw o prawa majątkowe,
• okoliczności uzasadniające żądanie,
• oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności,
• wnioski dodatkowe np.:
• • wniosek o zabezpieczenie powództwa,
  • wniosek o przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda,
  • wniosek o wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych.

Żądanie wierzyciela dotyczy przede wszystkim spełnienia świadczenia przez dłużnika, ale może dotyczyć naprawienia poniesionej przez wierzyciela szkody powstałej w wyniku nienależytego wykonania zobowiązania. Nie zależnie od pierwszego żądania wierzyciel może dochodzić zasadzenia odsetek za czas opóźnienia. Zanim jednak sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania cywilnego konieczne jest wezwanie dłużnika do dobrowolnej spłaty i wskazanie mu terminu, w którym ta spłata ma nastąpić, z zagrożeniem wystawienia do sądu. Ponadto takie wezwanie powinno przybrać formę pisemną (dla celów dowodowych, to forma pisemna, która w razie jej niezachowania nie powoduje nieważności danej czynności, ale w razie sporu nie można się skutecznie powołać na ta czynność jako dowód). Koniecznym warunkiem jest wskazanie wysokości należności. Wymóg wezwania jest jednak niezbędny tylko w stosunkach podmiotów gospodarczych, a więc osób prowadzących działalność gospodarczą. Sąd wydaje wówczas orzeczenie (wyrok lub nakaz zapłaty w zależności od trybu postępowania), które stanowi tytuł egzekucyjny. Dopiero po nadaniu przez sąd temu orzeczeniu klauzuli wykonalności możliwe jest skierowanie drogi do egzekucji komorniczej. Wybór rodzaju postępowania sądowego dokonywany jest ze względu na przedmiot sporu.

Postępowanie nakazowe i upominawcze

Są tzw. postępowania odrębne ( nart. 484 ust.1. Ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego Dz. U. z dnia 1 grudnia 1964 r. Dz.U.64.43.296 i Upominawcze Art. 4971 KPC). Tym różnią się od postępowania zwykłego, że jest są one postępowaniami o charakterze przyspieszonym i uproszczonym. Jest to szczególnie ważne w stosunkach handlowych. Zarówno w jednym jak i drugim na podstawie pozwu i dokumentów (dowód wezwania dłużnika do zapłaty i oryginał pisemnego oświadczenia dłużnika o uznaniu długu albo załączony dowód zaakceptowanego przez dłużnika żądania zapłaty albo umowa, w której stwierdzone jest roszczenie nie budzące wątpliwości) sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym, czyli bez rozprawy nakaz zapłaty. Nakaz zobowiązuje dłużnika do spełnienia świadczenia. Właściwym sądem do wniesienia pozwu jest sad rejonowy, chyba, że właściwość zastrzeżona jest dla sądu okręgowego. Jeżeli wierzyciel zaskarży nakaz wydany przez sad postępowanie dalej toczy się według zwykłego trybu. Jeżeli wierzyciel nie zaskarży nakazu uprawomocnia się on i ma skutki prawomocnego wyroku. Termin do wniesienia środka zaskarżenia wynosi 7 dni. Środkiem zaskarżenia jest tzw. zarzut. W tym samym terminie dłużnik od chwili doręczenia orzeczenia ma obowiązek zaspokoić wierzyciela

.
Postępowanie zabezpieczające

Sad na wniosek wierzyciela może zabezpieczyć (art. 730 Ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego Dz.U.64.43.296 ) majątek dłużnika w sytuacji, gdy brak zabezpieczenia mógłby pozbawić zaspokojenia wierzyciela. Jest to postępowanie dodatkowe, które wierzyciel może wszcząć w momencie rozpoczęcia postępowanie zwykłego, podczas jego trwania lub po jego zakończeniu. Zabezpieczenie jest zatem pomocniczym i tymczasowym narzędziem w ramach prowadzonego postępowania zasadniczego. Dlatego też do udzielenia zabezpieczenia właściwy jest sąd, do którego właściwości należy rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji. Wniosek wierzyciela powinien konkretnie wskazywać sposób i zakres zabezpieczenia

Postępowanie egzekucyjne

Gdy wierzyciel dysponuje tytułem wykonawczym (wyrokiem sadu z klauzulą wykonalności) może dochodzić zaspokojenia swoich należności w drodze postępowania egzekucyjnego. Komornicy , którzy działają przy sadach rejonowych mają za zadanie zrealizować orzeczenie sądu. Dochodzą należności wierzyciela za pomocą dostępnych środków przymusu. Egzekucja inicjowana jest przez wierzyciela. Składa on wniosek do komornika i wskazuję sposób egzekucji oraz dokładne żądanie. Kwestie przymusowego dochodzenia roszczeń reguluje Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego Dz.U.64.43.296, art. 758 i dalej.
.
PRZYDATNE LINKI
http://www.windykacja.pl
http://www.twoja-firma.pl/slownik/windykacja.html
http://www.windykuj.republika.pl/

Źródło: portal o windykacji(http://www.windykacja.pl)